Risico & reductie
Verkeersschade is zichtbaar. Maar het risico dat eraan voorafging, kan veel eerder zijn ontstaan. Wie risico wil reduceren, moet daarom verder terugkijken dan het moment waarop het misgaat.
Een ongeval is het einde van een keten
Wanneer schade ontstaat, zien we het resultaat. Niet automatisch waar het risico begon.
De botsing, noodremming of gevaarlijke manoeuvre is het zichtbare moment. Maar daarvoor kunnen al andere momenten hebben gelegen waarop informatie niet tijdig werd opgemerkt, een ontwikkeling niet werd verwacht, een situatie te laat werd ingeschat of een beslissing te laat ontstond.
Daarom kijkt AVN bij risico niet alleen naar wat er gebeurde, maar ook naar wat eraan voorafging.
Wacht niet tot risico schade wordt
om te onderzoeken waar het risico begon.
Van schade terug naar het beslismoment
Wanneer we alleen naar de laatste handeling kijken, kan een belangrijk deel van het ontstaan van risico buiten beeld blijven.
De schade
Het zichtbare gevolg. Er is iets geraakt, beschadigd of misgegaan.
De handeling
Er werd geremd, gestuurd, versneld, uitgeweken of juist niet gehandeld.
De beslissing
Wanneer ontstond de beslissing die aan die handeling voorafging? En hoeveel tijd resteerde daarna nog?
De voorbereiding
Welke informatie was eerder beschikbaar? Wat had kunnen worden opgemerkt, verwacht, geactiveerd en ingeschat?
De onzichtbare afstand vóór de fout
Een verkeersfout kan op één plaats zichtbaar worden, terwijl het proces dat eraan voorafging tientallen of honderden meters eerder begon.
Welke informatie was eerder beschikbaar maar werd nog niet actief?
Welke ontwikkeling had kunnen worden verwacht voordat deze daadwerkelijk zichtbaar werd?
Wanneer kregen snelheid, afstand, ruimte en gedrag van anderen betekenis?
Hoe ver vóór de situatie ontstond de beslissing om te handelen?
Een meter vooruit is ook tijd vooruit
Naarmate de snelheid hoger wordt, krijgt de afstand vóór een situatie steeds meer betekenis.
Een verkeersdeelnemer verplaatst zich terwijl informatie wordt verwerkt. Daardoor bepaalt het moment waarop informatie actief wordt mede hoeveel tijd beschikbaar blijft voor verwachting, inschatting, beslissing en handelen.
Een late handeling kan het zichtbare probleem zijn.
Een laat beslismoment kan eraan voorafgaan.
Reductie begint vóór correctie
Alleen zeggen wat iemand achteraf anders had moeten doen, verklaart nog niet waarom het daarvoor niet gebeurde.
Daarom zoekt AVN eerder in het proces naar mogelijkheden om risico te beïnvloeden.
Eerder opmerken
Relevante informatie moet beschikbaar zijn voordat de situatie onmiddellijke actie vraagt.
Eerder verwachten
Niet alleen reageren op wat gebeurt, maar rekening houden met wat kan ontstaan.
Eerder inschatten
Afstand, snelheid, ruimte en mogelijke ontwikkelingen moeten tijdig betekenis krijgen.
Eerder beslissen
Een eerder beslismoment vergroot de beschikbare tijd vóór de uiteindelijke handeling.
Verantwoordelijkheid stopt niet bij de eigen verkeersfout
Verkeer wordt gedeeld met mensen die niet altijd doen wat jij verwacht.
Andere verkeersdeelnemers kunnen twijfelen, te laat handelen, iets missen of een fout maken. Verantwoord verkeershandelen vraagt daarom meer dan alleen het correct uitvoeren van de eigen taak.
De vraag is niet alleen: “Wat moet ik hier doen?”
Ook van belang is: “Wat kan hier ontstaan en wat betekent dat voor mijn verantwoordelijkheid?”
Schadepreventie begint niet bij het schadeformulier
Voor organisaties die met verkeersrisico te maken hebben, ligt er een andere vraag: wat kunnen we begrijpen vóórdat schade ontstaat?
Wanneer mensen beroepsmatig rijden, voertuigen beheren of langdurig aan verkeer worden blootgesteld, kan verkeersrisico niet alleen achteraf worden bekeken.
Verzekeraars
Niet alleen vaststellen welke schade ontstond, maar onderzoeken welke beïnvloedbare processen eraan vooraf kunnen gaan.
Wagenparken
Niet alleen kijken naar voertuigschade, maar ook naar terugkerende patronen in verkeershandelen en beslismomenten.
Werkgevers
Beroepsmatige verkeersdeelname betekent langdurige blootstelling aan wisselende verkeerssituaties en vraagt om blijvende aandacht voor ontwikkeling.
Professionals
Wie risico wil beïnvloeden, moet verder kunnen kijken dan alleen de uiteindelijk zichtbare fout.
Schade vertelt dat het misging.
Reductie vraagt ook waar het begon.
Eén vraagstuk, verschillende toepassingen
Risico & reductie kan binnen de verkeerssector vanuit verschillende vragen worden benaderd. Iedere route begint ergens anders, maar kan terugvoeren naar wat vóór de handeling gebeurde.
Autoschadepreventie
Van schadegegevens terug naar beïnvloedbare momenten vóór de uiteindelijke verkeershandeling.
Beroepsverkeer
Wat betekenen informatiedichtheid, cognitieve tijd en verantwoordelijkheid bij veelvuldige verkeersdeelname?
Beginnende bestuurders
Risicoreductie kan beginnen voordat verkeerde patronen zich langdurig hebben ontwikkeld.
Ervaren verkeersdeelnemers
Ervaring verandert verkeershandelen, maar sluit veranderende gewoonten, verwachtingen of risico's niet uit.
Onderwijs & ontwikkeling
Welke processen kunnen vóór de handeling worden ontwikkeld om eerder tot zelfstandig handelen te komen?
Onderzoek & innovatie
Welke verbanden tussen informatie, beslismoment, gedrag en schade kunnen zichtbaar en meetbaar worden gemaakt?
Van reactie naar Alertheid
Het sterkste moment om risico te beïnvloeden ligt vóór het moment waarop noodgedwongen moet worden gereageerd.
Wanneer relevante informatie eerder actief wordt, ontwikkelingen eerder worden verwacht en beslissingen eerder ontstaan, verschuift verkeershandelen naar voren.
Daarmee ontstaat ruimte voor iets anders dan alleen reageren op wat al gebeurt:
voorbereid zijn op wat zich kan ontwikkelen.
Risico & reductie staat niet op zichzelf
Bij de mens ontstaat uiteindelijk het verkeershandelen dat zichtbaar wordt.
Wat kan vóór de handeling worden ontwikkeld in plaats van pas achteraf gecorrigeerd?
Hoe kan kennis over risico praktisch worden gebruikt binnen organisaties en beroepsmatige verkeersdeelname?
Hoe kunnen beslismomenten, gedrag, risico en effecten van reductie worden onderzocht?
Wacht niet op de schade.
Zoek waar het risico ontstaat.
Risicoreductie begint voor AVN niet bij het laatste moment waarop iemand nog had kunnen reageren. We kijken verder terug: naar informatie, verwachting, inschatting, verantwoordelijkheid, beslismoment, cognitieve tijd en Alertheid.
Naar de inhoudsopgave →