Onderwijs & ontwikkeling
Verkeershandelen ontstaat niet vanzelf door kilometers te maken. Ontwikkeling begint bij wat iemand vóór het handelen leert opmerken, verwachten, inschatten en beslissen.
Het verkeer wacht niet totdat iemand klaar is met denken
Tijdens verkeersdeelname blijven afstand, snelheid, informatie en tijd voortdurend veranderen.
Dat maakt verkeersleren bijzonder. Een verkeerssituatie staat niet stil terwijl iemand probeert te begrijpen wat er gebeurt.
Wie pas begint na te denken wanneer een situatie dichtbij is, heeft minder tijd over om te verwachten, in te schatten, te beslissen en uiteindelijk te handelen.
Daarom richt AVN zich niet alleen op de zichtbare uitvoering. Onderwijs moet ook bereiken wat vóór die uitvoering in het brein actief moet worden.
Het brein heeft geen wielen.
Het hoeft niet eerst op de juiste plek in het verkeer te staan
voordat ontwikkeling kan beginnen.
Wat moet aan bod komen — en wat moet zich ontwikkelen?
Die twee vragen lijken op elkaar, maar betekenen niet hetzelfde.
Wat moet iemand leren?
Onderwerpen kunnen worden georganiseerd, voorbereid, uitgelegd en in samenhang worden aangeboden. Daardoor hoeft de inhoud van een opleiding niet afhankelijk te zijn van wat toevallig tijdens verkeersdeelname voorbijkomt.
Wat moet zich bij de mens ontwikkelen?
Weten wat er bestaat is iets anders dan tijdig zelfstandig tot verkeershandelen komen. Daarvoor moet kennis actief worden vóórdat de situatie het handelen afdwingt.
Een onderwerp behandeld hebben is nog niet hetzelfde als zelfstandig op tijd kunnen handelen.
Onderwijs begint eerder dan de zichtbare handeling
Remmen, sturen, versnellen of stoppen zijn zichtbaar. Maar voordat iemand handelt, moet er al iets anders zijn gebeurd.
Welke informatie in de verkeersomgeving moet op tijd actief worden?
Wat kan verderop ontstaan voordat het daadwerkelijk gebeurt?
Welke eerder opgebouwde kennis moet op het juiste moment beschikbaar komen?
Wat betekenen afstand, snelheid, ruimte en ontwikkeling van de situatie?
Wat vraagt de situatie van de verkeersdeelnemer, ook in relatie tot anderen?
Wanneer moet de beslissing ontstaan zodat er nog voldoende tijd resteert om te handelen?
Een beslismoment heeft een afstand
Hoe eerder relevante informatie wordt geactiveerd, hoe meer cognitieve tijd beschikbaar kan zijn.
Een verkeersdeelnemer beweegt terwijl hij informatie verwerkt. Daardoor betekent verder vooruit denken niet alleen meer afstand. Het kan ook meer tijd betekenen om informatie te verwerken, verwachtingen te vormen, in te schatten en te beslissen.
Niet alleen kijken naar wat iemand doet
Wanneer alleen de uiteindelijke handeling wordt beoordeeld, blijft gemakkelijk verborgen waar het probleem werkelijk begon.
Niet opgemerkt
Relevante informatie werd niet tijdig actief. De uiteindelijke fout kan daardoor veel later zichtbaar worden.
Niet verwacht
Iets wordt pas verwerkt wanneer het daadwerkelijk gebeurt, terwijl het eerder verwacht had kunnen worden.
Te laat ingeschat
De informatie is er wel, maar afstand, snelheid, ruimte of ontwikkeling worden te laat betekenisvol.
Te laat beslist
De beslissing ontstaat zo dicht bij de situatie dat nauwelijks tijd resteert voor rustig en verantwoord handelen.
Zelfstandigheid ontstaat vóór de handeling
Zelfstandig verkeersdeelnemer zijn betekent niet alleen dat niemand meer hoeft te vertellen wat je moet doen.
Het betekent dat het eigen denkproces vroeg genoeg actief wordt om relevante informatie op te merken, verwachtingen te vormen, verantwoordelijkheid te nemen, de situatie in te schatten en op tijd tot handelen te komen.
Wanneer externe sturing steeds minder nodig wordt, moet daarvoor iets in de plaats komen: interne sturing.
De verkeersdeelnemer moet uiteindelijk zelf initiëren wat eerder door een ander werd geactiveerd.
Het uiteindelijke doel is niet alleen correct handelen, maar Alertheid vóórdat handelen noodzakelijk wordt.
Onderwijs & ontwikkeling stopt niet bij één rijbewijs
Dezelfde vraag kan op verschillende plekken in de verkeerssector worden gesteld: wat moet iemand vooraf kunnen activeren om later zelfstandig en verantwoord te kunnen handelen?
Beginnende verkeersdeelnemers
Ontwikkeling kan beginnen voordat iemand voor het eerst zelfstandig aan een complexe verkeerssituatie deelneemt.
Rijopleiding
Wat georganiseerd en voorbereid kan worden, hoeft niet afhankelijk te blijven van toevallige situaties tijdens een rijdend lesuur.
Ervaren verkeersdeelnemers
Ervaring betekent niet dat ontwikkeling stopt. Gewoonten, verwachtingen en verkeersomstandigheden kunnen gedurende een leven veranderen.
Professionele verkeersdeelname
Wie beroepsmatig veel kilometers maakt, heeft te maken met andere informatiedichtheid, verantwoordelijkheid en blootstelling aan risico.
Risico & preventie
Wanneer het ontstaan van een handeling eerder kan worden begrepen, kan ook eerder worden gezocht naar mogelijkheden om verkeersrisico te reduceren.
Vakontwikkeling
Professionals kunnen leren verder te kijken dan alleen de zichtbare verkeersfout en onderzoeken waar het proces daarvoor begon.
Onderwijs & ontwikkeling raakt de hele verkeerssector
Bij wie moet het denkproces uiteindelijk zelfstandig functioneren?
Wat gebeurt er wanneer informatie, verwachting of beslissing te laat ontstaat?
Hoe kan deze kennis worden gebruikt in opleiding, begeleiding en professionele ontwikkeling?
Hoe maken we ontwikkeling, beslismomenten en veranderingen in verkeershandelen zichtbaar?
Onderwijs wacht niet op de fout.
Het werkt vóór de handeling.
Bekijk hoe AVN dit verkeersdomein verder opbouwt: van vooraf gestuurd verkeersinzicht en informatie, verwachting en beslissen naar ontwikkeling vóór zelfstandig handelen en de route naar AVN Verkeerscampus.
Naar de inhoudsopgave →