{"id":5484,"date":"2026-11-16T20:46:09","date_gmt":"2026-11-16T19:46:09","guid":{"rendered":"https:\/\/verkeerssector.nl\/?post_type=avn_library_item&#038;p=5484"},"modified":"2026-11-16T22:21:50","modified_gmt":"2026-11-16T21:21:50","slug":"de-illusie-van-het-hermes-project","status":"publish","type":"avn_library_item","link":"https:\/\/verkeerssector.nl\/index.php\/avn-bibliotheek\/de-illusie-van-het-hermes-project\/","title":{"rendered":"De illusie van het HERMES-project"},"content":{"rendered":"<p><strong><em><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Waarom coachen op &#8216;gewaarwording&#8217; onder rijsnelheid een gevaar is voor de verkeersveiligheid<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Al jarenlang wordt de rijschoolbranche overspoeld met goedbedoelde coaching trajecten, reflectiemodellen en psychologische interventies. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Het <strong>HERMES-project<\/strong>, een Europees trainingsconcept dat rijinstructeurs leert om leerlingen te coachen op basis van hun eigen &#8216;gewaarwordingen&#8217; geldt voor velen nog altijd als een modern ideaal.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Wie echter naar de harde cognitieve en fysiologische werkelijkheid van het hedendaagse verkeer kijkt, kan maar tot \u00e9\u00e9n conclusie komen:<br \/>\n<strong>het toepassen van het HERMES-project tijdens een rijopleiding is inhoudelijk onhoudbaar en vormt een direct risico voor de verkeersveiligheid.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>Het fundamentele misverstand: de auto als therapiekamer<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">De kern van het HERMES-project is dat een aspirant-bestuurder leert autorijden door zijn eigen gewaarwordingen te onderzoeken. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">De handleiding spreekt over het signaleren van intu\u00eftie, gevoelens, lichamelijke spanning, hartslag en ademhaling. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">De rijinstructeur mag niet meer sturend optreden, maar moet als een soort therapeut open vragen stellen zodat de leerling zelf tot inzicht komt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">In een rustig klaslokaal of op een leeg oefenterrein klinkt dat sympathiek. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Op de openbare weg, onder rijsnelheid, is het echter een recept voor ongelukken.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Wanneer een leerling met 100 km\/u een korte invoegstrook oprijdt of zich in complex stadsverkeer begeeft, zit zijn werkgeheugen tot de nok toe vol. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Het brein is op dat moment druk bezig met voertuigbeheersing, koersbepaling en optische snelheidsinschatting. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Als een instructeur op dat exacte moment een coaching vraag stelt over innerlijke gewaarwordingen<br \/>\n(<em>&#8220;Wat voel je nu in je lichaam en welke opties zie je zelf?&#8221;<\/em>), gebeurt er neuro-cognitief gezien iets fataals:<br \/>\nde leerling wordt gedwongen om te schakelen van <strong>ruimtelijke informatieverwerking<\/strong> naar <strong>taalverwerking en zelfreflectie<\/strong>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">De coaching vraag fungeert als een keiharde stoorzender. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Het blikveld klapt dicht, er ontstaat tunnelvisie en de reactietijd loopt op met kostbare seconden. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Bij 100 km\/u legt een auto bijna 28 meter per seconde af. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Elke seconde die verloren gaat aan psychologische reflectie is er \u00e9\u00e9n te veel.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>Verouderde dogma\u2019s uit een ander tijdperk<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Dat het HERMES-project zo slecht aansluit op de praktijk, is geen toeval. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Het project (ontwikkeld rond 2008-2010) leunt zwaar op de <strong>GDE-matrix (Goals for Driver Education)<\/strong>. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Net als de RIS-methodiek stamt dit gedachtegoed uit het verkeersbeeld van eind jaren negentig. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Het gaat uit van een achterhaald mensbeeld:<br \/>\nde veronderstelling dat verkeersonveiligheid voortkomt uit een gebrek aan zelfreflectie of een verkeerde<br \/>\n&#8216;levenshouding&#8217;, en dat je dat met goede gesprekken kunt oplossen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">De verkeerswerkelijkheid van vandaag laat zich echter niet vangen in sociaalpsychologische hokjes.<br \/>\nBestuurders verongelukken niet omdat ze te weinig naar hun ademhaling luisteren, maar omdat het menselijk oog en brein fundamentele fouten maken bij het inschatten van snelheid, ruimte en dynamiek. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Stille elektrische voertuigen, snelle lichte elektrische voertuigen en een overbelaste infrastructuur eisen razendsnelle, onbewuste informatieverwerking.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>Waarom bewuste reflectie altijd te laat komt<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Veilige beslissingen in het verkeer worden niet genomen via trage, bewuste reflectie.<br \/>\nZe ontstaan <strong>pre-perceptief<\/strong>: in de milliseconden <em>voordat<\/em> een bestuurder zich ergens bewust van wordt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Binnen het <strong>Pre-perceptive Traffic Cognition Framework (PPTCF)<\/strong> van Agentschap Verkeerssector Nederland draait alles om precies dat mechanisme. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Een leerling moet geen open vragen krijgen op het moment dat het gevaar al voor de bumper opduikt. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Het brein van de leerling moet <strong>vooraf<\/strong> worden gekalibreerd (<strong>Vooraf Gestuurd Verkeersinzicht<\/strong>).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Door het visuele systeem v\u00f3\u00f3r een complexe verkeerssituatie een helder zoekschema en concrete filteropdrachten mee te geven, herkent het brein afwijkingen in koers en snelheid automatisch en sub-bewust. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Tijdens de daadwerkelijke handeling op hoge snelheid houdt de rijinstructeur vervolgens zijn mond, zodat het werkgeheugen van de leerling 100% vrij blijft voor de rijtaak.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>Terug naar het vak van rijinstructeur<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Het HERMES-project heeft gezorgd voor een gevaarlijke rolverwarring in de rijschoolbranche. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Een rijinstructeur is geen psycholoog en geen levenscoach; hij verzorgt een intensieve, praktische <strong>rijopleiding<\/strong>. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Wie instructeurs aanpraat dat zij tijdens het rijden op gewaarwording moeten coachen, ondermijnt hun primaire veiligheidstaak en zadelt leerlingen op met onnodige cognitieve overbelasting.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong><em>Het wordt hoog tijd dat we afscheid nemen van achterhaalde Europese coaching experimenten uit een vorig decennium.<br \/>\nVerkeersveiligheid bouw je niet met goedbedoelde vragen over gevoelens op de snelweg, maar met een glasheldere cognitieve structuur die aansluit op hoe het menselijk brein onder druk werkelijk functioneert.<\/p>\n<p><\/em><\/strong><\/span><em><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>De vijf standaard-tegenwerpingen uit de rijschoolbranche en waarom ze niet kloppen<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Wie kritiek levert op coaching in de lesauto, krijgt vanuit de gevestigde orde steevast dezelfde vijf tegenargumenten te horen. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Binnen het <strong>Pre-perceptive Traffic Cognition Framework (PPTCF)<\/strong> zijn deze aannames al lang en breed doorgerekend en stuk voor stuk weerlegd:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>&#8220;Volgens HERMES coach je niet op hoge snelheid, maar in stilstand (pre- en post-drive).&#8221;<\/strong> <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Zelfs wie deze strikte lezing hanteert, blijft gevangen in een <strong>reactief<\/strong> model. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Achteraf aan de kant van de weg analyseren waarom een leerling verstijfde, voorkomt de gevaarlijke situatie op de invoegstrook niet.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">In plaats van achteraf te evalueren wat er misging, kalibreer je binnen PPTCF het visuele systeem <em>vooraf<\/em> (<strong>Vooraf Gestuurd Verkeersinzicht<\/strong>), zodat het brein de situatie op snelheid zonder paniek verwerkt.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>&#8220;Door sturend op te treden kweek je &#8216;kunstjesrijders&#8217; die later niet zelfstandig kunnen nadenken.&#8221;<\/strong> <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Een valse tegenstelling. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Bij een kunstje leert een leerling een vaste handeling op een vaste plek (zoals in verouderde stappenmethodes). <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Bij PPTCF leer je het brein <strong>hoe het visuele informatie moet filteren<\/strong> op snelheid, ruimte en koersafwijking. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Je geeft geen kant-en-klaar antwoord, maar een cognitief zoekschema. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Juist d\u00e1t bouwt echte zelfstandigheid op, omdat de leerling leert hoe hij het verkeer moet lezen voordat zijn werkgeheugen overbelast raakt.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>&#8220;Verkeersveiligheid draait om houding en zelfbewustzijn (de GDE-matrix). Zonder die reflectie rijden ze zich na het examen dood.&#8221;<\/strong> <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">De GDE-matrix (uit eind jaren &#8217;90) verwart sociaal-psychologische wenselijkheid met neuro-cognitieve realiteit. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Een jonge bestuurder met een uitstekende levenshouding verongelukt nog steeds als zijn oog en brein de snelheid en ruimte op een N-weg verkeerd inschatten. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Veiligheid onder druk ontstaat in de milliseconden <em>v\u00f3\u00f3r<\/em> het bewuste nadenken (<strong>pre-perceptief<\/strong>). <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Zonder een goed gekalibreerd pre-perceptief systeem heb je niets aan &#8216;zelfbewustzijn&#8217; op het moment dat het misgaat.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>&#8220;Moderne didactiek vraagt om een coachende stijl; de tijd van de ouderwetse, autoritaire rijinstructeur is voorbij.&#8221;<\/strong> <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Pure framing die een valse keuze cre\u00ebert tussen een autoritaire drilmeester en een zweverige therapeut. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Een moderne <strong>rijinstructeur<\/strong> is geen van beide, maar een vakbekwame <strong>cognitieve architect<\/strong> binnen een gestructureerde <strong>rijopleiding<\/strong>. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Echte modernisering zit niet in het kopi\u00ebren van HR-coaching technieken uit het bedrijfsleven, maar in het toepassen van cognitieve wetenschap over hoe het brein onder hoge tijdsdruk informatie verwerkt.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong>&#8220;Door te vragen wat een leerling voelt, leert hij spanning en stress herkennen en reguleren.&#8221;<\/strong> <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Lichamelijke spanning en een verhoogde hartslag zijn het <strong>gevolg<\/strong> van cognitieve overbelasting het is een alarmsignaal dat het brein de informatiestroom niet meer aankan. Door een leerling te laten focussen op dat symptoom, vererger je de overbelasting. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">In het PPTCF-kader neem je de <strong>oorzaak<\/strong> weg: doordat het brein vooraf weet waarop het moet filteren, blijft het verkeersbeeld voorspelbaar en ontstaat er \u00fcberhaupt geen verstijving achter het stuur.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Het wordt hoog tijd dat we in de Nederlandse rijopleiding stoppen met psychologische experimenten onder rijsnelheid. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\">Verkeersveiligheid bouw je niet met open vragen over gevoelens, maar met een glasheldere cognitieve structuur die aansluit op hoe het menselijk brein in de verkeerswerkelijkheid functioneert.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif;\"><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vraag een leerling met 100 km\/u op een korte invoegstrook eens hoe zijn ademhaling voelt en welke spanning hij in zijn schouders ervaart.<br \/>\nKlinkt absurd?<br \/>\nToch is dit precies de kern van het Europese HERMES-project, dat nog altijd door velen in de rijschoolbranche wordt omarmd als d\u00e9 moderne manier van opleiden.<br \/>\nHet idee: de rijinstructeur stopt met sturen, wordt &#8216;coach&#8217; en laat de leerling via open vragen zelf tot inzicht komen op basis van zijn eigen gewaarwordingen.<br \/>\nIn de praktijk van het hedendaagse verkeer is dit niet alleen inhoudelijk onhoudbaar, het is levensgevaarlijk.<br \/>\nWanneer een aspirant-bestuurder op snelheid een complexe verkeerssituatie nadert, zit zijn werkgeheugen tot de nok toe vol.<br \/>\nHet brein moet op dat moment razendsnel visuele en ruimtelijke informatie verwerken.<br \/>\nEen coaching vraag over innerlijke gevoelens fungeert dan als een keiharde cognitieve stoorzender:<br \/>\n\u274c Het brein schakelt van ruimtelijke verwerking naar taalverwerking.<br \/>\n\u274c Het blikveld klapt dicht (tunnelvisie).<br \/>\n\u274c De reactietijd loopt op terwijl de auto bijna 28 meter per seconde aflegt.<br \/>\nWe houden onszelf voor de gek met achterhaalde modellen uit het tijdperk van de GDE-matrix en de RIS.<br \/>\nVerkeersveiligheid ontstaat niet door psychologische reflectie achter het stuur, maar in de milliseconden voordat het bewustzijn \u00fcberhaupt aan het werk gaat (pre-perceptieve cognitie).<br \/>\nEen rijinstructeur is geen therapeut en geeft geen levenscoaching.<br \/>\nEen rijinstructeur verzorgt een vakbekwame rijopleiding waarbij het brein van de leerling vooraf wordt gekalibreerd (Vooraf Gestuurd Verkeersinzicht), zodat op snelheid alle mentale ruimte overblijft voor de rijtaak.<br \/>\nIn het nieuwe artikel van AVN, worden de aannames achter het HERMES-project gefileerd en laten we zien waarom we hier op een fundamenteel dood spoor zitten voor de verkeersveiligheid.<\/p>\n<p>\ud83d\udc47 Lees het volledige artikel hieronder. <\/p>\n<p>AVN is benieuwd: durven we eindelijk afscheid te nemen van deze gevaarlijke rolverwarring in de lesauto, of blijven we vasthouden aan coaching op snelheid?<\/p>\n","protected":false},"featured_media":5485,"template":"","class_list":["post-5484","avn_library_item","type-avn_library_item","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/verkeerssector.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/avn_library_item\/5484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/verkeerssector.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/avn_library_item"}],"about":[{"href":"https:\/\/verkeerssector.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/avn_library_item"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verkeerssector.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/verkeerssector.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}